ISTORIJAT

Institut za primenu nuklearne energije INEP, osnovan je 1959. godine kao Institut za primenu nuklearne energije u poljoprivredi, veterinarstvu i šumarstvu, odakle i potiče poznati skraćeni naziv, koji se zadržao i posle izmenjene delatnosti i naziva ove ustanove. Odluku o osnivanju, donetu 19. septembra 1959. godine, potvrdila je Narodna Skupština NR Srbije na sednici Republičkog veća održanoj 18. maja 1960. godine.  Na  taj način, rad na primeni radioaktivnih obeleživača, stabilnih izotopa i jonizujućeg zračenja objedinjen je u jednoj instituciji.

Zahvaljujući uspešnom početku rada i prvim ostvarenim rezultatima u Institutu, 1963. godine jugoslovenska vlada i Ujedinjene nacije poverile su realizaciju projekta “Nuklearna istraživanja i obuka kadrova u poljoprivredi” INEP-u, što je bilo presudno za njegov dalji razvoj. Sredstva dobijena iz fonda UN korišćena su za nabavku specifične opreme, za pokriće troškova medjunarodnih eksperata i konsultanata, koji su boravili u INEP-u i sa naučnim radnicima iz Jugoslavije saradjivali na realizaciji programa projekta, kao i za obuku mladjeg naučnoistraživačkog kadra, koji se usavršavao u odgovarajućim naučnim institucijama u inostranstvu. Izvršne agencije za projekat bile su Medjunarodna agencija za atomsku energiju (MAAE) iz Beča i Savezna komisija za nuklearnu energiju (SKNE).

U prvih nekoliko decenija rada Instituta, glavna područja istraživanja bila su osnovna i primenjena istraživanja u oblasti fiziologije i ishrane domaćih životinja, radijacione imunologije, dijagnostike i terapije domaćih životinja, fiziologije bilja i hemije zemljišta, genetike i oplemenjivanja bilja, i zaštite bilja i pesticida. Institut je ostvario značajne rezultate u oblasti zaštite i očuvanja životne sredine, prvenstveno zemljišta. Tada su po prvi put u Jugoslaviji primenjene biološke metode, zasnovane na sopstvenoj metodologiji, za rekultivaciju oštećenih zemljišta termoelektrana.

U sedamdesetim i osamdesetim godinama prošlog veka, prateći savremene svetske tokove, INEP se u svom razvoju sve više orijentisao na osnovna i primenjena istraživanja iz oblasti biomedicinskih i biotehničkih nauka. Kontinuirani rad i saznanja u Institutu u oblastima imunologije i endokrinologije, kao i primena novih tehnologija, omogućili su razvoj i proizvodnju velikog broja imunodijagnostičkih kompleta, po čemu je INEP već niz godina jedinstvena ustanova u zemlji. Ovi testovi se koriste u medicinskim, endokrinološkim, imunološkim i onkološkim laboratorijama širom zemlje.

INEP danas

INEP je danas savremena naučno-nastavna ustanova, sa jedinstvenim nacionalnim i medjunarodno priznatim i prepoznatljivim identitetom. Strateško opredeljenje Instituta je stalno unapredjenje nivoa i obima istraživačkih aktivnosti, proizvodnje imunodijagnostičkih sredstava, kao i pružanje laboratorijskih usluga.  Kontinuirano se radi na nabavci savremene opreme za istraživanja u nauci, podmladjivanju istraživačkog kadra, kao i na opremanju laboratorija za proizvodnu i analitičku delatnost.

Kao rezultat predanog timskog rada suočenog sa svim ograničenjima okruženja, INEP  je medju prvima u svojoj delatnosti, 2001. godine, dobio sertifikat ISO 9001:1996 od  međunarodnog sertifikacionog tela OQS (deo IQNet, Beč, Austrija). Redovno su vršene resertifikacije prema novim verzijama standarda, tako da je INEP danas sertifikovan prema standardu ISO 9001:2015 i implementira zahteve standarda ISO 13485:2012 kao i evropske direktive vezane za CE znak i kvalitet svojih proizvoda. Laboratorijska ispitivanja koja se izvode u INEP-u su akreditovana prema standardu ISO/IEC 17025:2017 (prva akreditacija 2003.). U okviru laboratorije INEP-a, nalazi se i Nacionalna referentna laboratorija za trihinelozu.

INEP je registrovan 1994. godine kao državni institut, a 2007. godine kao naučni institut, u skladu sa kriterijumima novog Zakona o naučnoistraživačkoj delatnosti (rešenje Ministarstva za nauku 100-00-34/10 od 12.03.2007.). INEP je, takodje, akreditovao svoju  naučnoistraživačku delatnost (rešenje Komisije za akreditaciju, 040-01-1/42 od 18.12. 2006. godine). INEP je obnovio svoje članstvo u sastavu Univerziteta u Beogradu, čiji je član bio od osnivanja.

Naučnoistraživačka delatnost INEP-a obuhvata osnovna i primenjena istraživanja u biologiji, hemiji, biomedicini, kao i monitoringu i zaštiti životne sredine. Oblasti istraživanja su: endokrinologija, imunologija, biologija reprodukcije, metabolizam, glikobiologija,  agroekologija i radioekologija.  Naučnoistraživacki rad se realizuje u okviru nacionalnih projekata, koje finansira Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije, kao i različitih medjunarodnih projekata.

Uvek otvoren za naučnu saradnju, INEP je baza za izradu doktorskih disertacija iz svih oblasti svoga delovanja., a saradnici INEP-a aktivno učestvuju u realizaciji programa doktoskih studija na Univerzitetu u Beogradu. Rezultate svog naučnoistraživačkog rada istraživači INEP publikuju u vodećim časopisima medjunarodnog i nacionalnog značaja. Istraživači INEP-a su prisutni u rukovodstvima domaćih i medjunarodnih naučnih i stručnih društava i asocijacija, uredjivačkim odborima i timovima recenzenta vodećih medjunarodnih časopisa, kao i u nacionalnim ekspertskim telima. Kontinuirano usavršavanje svog naučnoistraživačkog i stručnog kadra ostaje i  u narednom periodu jedan od glavnih prioriteta Instituta.